Vinopedia - riznica znanja o lozi i vinu

tlo

Izvor: Vinopedia
(Usporedba među inačicama)
Skoči na: orijentacija, traži
Redak 1: Redak 1:
 
je hranjiva osnova bilju i brojnim drugim živim bićima – [[bakterije|bakterijama]], [[gljive|gljivama]], [[alge|algama]] i životinjama. Nastaje kroz dugo vremensko razdoblje iz tvrdog plašta zemljine kore (litisfere) pod utjecajem brojnih pedogenetskih čimbenika (faktora) i izmjena stanja u tijeku razvoja (odnosno procesa).<br>Tvrdi kameni plašt Zemljine kore (kojeg s obzirom na nastanak razvrstavamo na eruptivni, sedimentalni i metamorfni) pod utjecajem [[klima|klime]], [[voda|vode]], zraka, nagiba (reljefa) i živih organizama usitnjava se i s obzirom na trajanje tih čimbenika i procesa razvrstava u mlađe i starije, pliće ili dublje, organskom tvari ([[humus]]om) i biogenim elementima bogatije ili siromašnije itd.<br>Ono se sastoji od krute (koju čine usitnjene čestice litosfere) i tekuće faze (kapljevina i plinova, pretežno zraka i vode), a odnos navedenih faza varira ovisno od strukture i drugih okolnosti i okvirno za plodna tla najčešće se kreće oko 60:20:20%<br>Struktura tla ovisi o kemijskom sastavu stijene iz koje se je razvilo i o razdoblju kroz koje su djelovali već spomenuti faktori i procesi, pa najčešće, s obzirom na fizikalnu strukturu govorimo<br>  
 
je hranjiva osnova bilju i brojnim drugim živim bićima – [[bakterije|bakterijama]], [[gljive|gljivama]], [[alge|algama]] i životinjama. Nastaje kroz dugo vremensko razdoblje iz tvrdog plašta zemljine kore (litisfere) pod utjecajem brojnih pedogenetskih čimbenika (faktora) i izmjena stanja u tijeku razvoja (odnosno procesa).<br>Tvrdi kameni plašt Zemljine kore (kojeg s obzirom na nastanak razvrstavamo na eruptivni, sedimentalni i metamorfni) pod utjecajem [[klima|klime]], [[voda|vode]], zraka, nagiba (reljefa) i živih organizama usitnjava se i s obzirom na trajanje tih čimbenika i procesa razvrstava u mlađe i starije, pliće ili dublje, organskom tvari ([[humus]]om) i biogenim elementima bogatije ili siromašnije itd.<br>Ono se sastoji od krute (koju čine usitnjene čestice litosfere) i tekuće faze (kapljevina i plinova, pretežno zraka i vode), a odnos navedenih faza varira ovisno od strukture i drugih okolnosti i okvirno za plodna tla najčešće se kreće oko 60:20:20%<br>Struktura tla ovisi o kemijskom sastavu stijene iz koje se je razvilo i o razdoblju kroz koje su djelovali već spomenuti faktori i procesi, pa najčešće, s obzirom na fizikalnu strukturu govorimo<br>  
-o skeletnom ili kamenom tlu, kod kojeg je više od pola pa do 90% čestica promjera većeg od 20 mm<br>
+
* o skeletnom ili kamenom tlu, kod kojeg je više od pola pa do 90% čestica promjera većeg od 20 mm<br>  
-šljunkovitom (još i skeletoidnom) nazivamo tla u kojima su čestice krute faze veličine od 2 do 20 mm prisutne do 50%<br>
+
* šljunkovitom (još i skeletoidnom) nazivamo tla u kojima su čestice krute faze veličine od 2 do 20 mm prisutne do 50%<br>  
-tla kod kojih je promjer krutih čestica veličine između 0,02 i 2 mm i prisutan u količini od 10 do 50% nazivamo pjeskovitm, odnosno pjeskuljama, a<br>
+
* tla kod kojih je promjer krutih čestica veličine između 0,02 i 2 mm i prisutan u količini od 10 do 50% nazivamo pjeskovitm, odnosno pjeskuljama, a<br>  
-kada je u tlu oko 60 do 70% čestica promjera 0,02, a manjih od 0,002 od 30 do 40% govorimo o ilovačama.<br>
+
* kada je u tlu oko 60 do 70% čestica promjera 0,02, a manjih od 0,002 od 30 do 40% govorimo o ilovačama.<br>  
-glinenim tlima nazivamo ona u kojima su čestice krute faze promjera manjeg od 0,002 mm (među kojima su i čestice koloidne veličine manje od jednog [[mikrometar|mikrometra]]<) zastupljene veše od 50%.<br>Od strukturnog sastava tla i o povezanosti navedenih čestica ovisi broj i veličina pora (u kojima se nalaze već spomenute kapljevine), a na to značajno utječe i količina organskih tvari (humusa) koja nastaje razgradnjom mrtve organske tvari (korijena, lišća i drugih dijelova uginulih biljaka i životinja, ili se gnojidbom (organskim gnojivima) unosi u tlo.<br> Tla u kojem je sadržaj humusa manji od 2 g/cm3 ([[gnojidba vinove loze|stajskim gnojem]], [[zelena gnojidba|zelenom gnojidbom]], [[treset]]om, [[malčiranje]]m) valja obogatiti do razine od oko 3 do 4%, i to u skladu [[nitratna direktiva|nitratne direktive]].<br>Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su [[ioni]] koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo [[pH|bazičnim, neutralnim ili kiselim]], o čemu poljoprivrednici i [[vinogradar|vinogradari]] moraju voditi računa.<br>Najplodniji sloj tla koji nazivamo mekota nalazi se u dubini od  10 do 30 cm, dok su zone ostalog vertikalnog presjeka tla tzv. zdravice višestruko veće.<br<Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su ioni koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo bazičnim, neutralnim ili kiselim, o čemu poljoprivrednici i vinogradari moraju voditi računa. Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na podzolima), druge na blago bazičnim tlima, a najveći broj (među kojima i vinova loza) na neutralnim i blago kiselim tlima.<br>Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na [[podzoli]]ma), druge pak na blago bazičnim tlima, dok se njihov najveći broj (među kojima i [[vinova loza]]) najuspješnije uzgaja na neutralnim i blago kiselim tlima.<br>Nedostajuće mineralne sastavine (poglavito najznačajnije [[bioelementi|bioelemenate]] [[dušik]], [[kalij]], [[fosfor]], [[kalcij]] i [[magnezij]]) koje se gube ispiranjem, odnosno [[berba grožđa|berbom]], [[rezidba vinove loze|rezidbom]] i otpadanjem [[list vinove loze|lišća]], također se tlu vraća dodatkom [[mineralna gnojiva|mineralnih]] i [[organska gnojiva|organskih gnojiva]], a to valja obaviti u skladu propisa o zaštiti okoliša, podzemnih i pitkih voda.
+
* glinenim tlima nazivamo ona u kojima su čestice krute faze promjera manjeg od 0,002 mm (među kojima su i čestice koloidne veličine manje od jednog [[mikrometar|mikrometra]]<) zastupljene veše od 50%.<br>Od strukturnog sastava tla i o povezanosti navedenih čestica ovisi broj i veličina pora (u kojima se nalaze već spomenute kapljevine), a na to značajno utječe i količina organskih tvari (humusa) koja nastaje razgradnjom mrtve organske tvari (korijena, lišća i drugih dijelova uginulih biljaka i životinja, ili se gnojidbom (organskim gnojivima) unosi u tlo.<br> Tla u kojem je sadržaj humusa manji od 2 g/cm3 ([[gnojidba vinove loze|stajskim gnojem]], [[zelena gnojidba|zelenom gnojidbom]], [[treset]]om, [[malčiranje]]m) valja obogatiti do razine od oko 3 do 4%, i to u skladu [[nitratna direktiva|nitratne direktive]].<br>Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su [[ioni]] koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo [[pH|bazičnim, neutralnim ili kiselim]], o čemu poljoprivrednici i [[vinogradar|vinogradari]] moraju voditi računa.<br>Najplodniji sloj tla koji nazivamo mekota nalazi se u dubini od  10 do 30 cm, dok su zone ostalog vertikalnog presjeka tla tzv. zdravice višestruko veće.<br<Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su ioni koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo bazičnim, neutralnim ili kiselim, o čemu poljoprivrednici i vinogradari moraju voditi računa. Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na podzolima), druge na blago bazičnim tlima, a najveći broj (među kojima i vinova loza) na neutralnim i blago kiselim tlima.<br>Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na [[podzoli]]ma), druge pak na blago bazičnim tlima, dok se njihov najveći broj (među kojima i [[vinova loza]]) najuspješnije uzgaja na neutralnim i blago kiselim tlima.<br>Nedostajuće mineralne sastavine (poglavito najznačajnije [[bioelementi|bioelemenate]] [[dušik]], [[kalij]], [[fosfor]], [[kalcij]] i [[magnezij]]) koje se gube ispiranjem, odnosno [[berba grožđa|berbom]], [[rezidba vinove loze|rezidbom]] i otpadanjem [[list vinove loze|lišća]], također se tlu vraća dodatkom [[mineralna gnojiva|mineralnih]] i [[organska gnojiva|organskih gnojiva]], a to valja obaviti u skladu propisa o zaštiti okoliša, podzemnih i pitkih voda.
 
Orjentacijske količine navedenih (a to znači samo nekih) hranjivih tvari koje se berbom, rezidbom i opadanjem lišća sa trsa iznose sa površine od 1 ha vinograda svake godine, (ne prikazujući onaj dio koji se gubi ispiranjem u dublje horizinte tla) vidljive su iz slijedeće tablice
 
Orjentacijske količine navedenih (a to znači samo nekih) hranjivih tvari koje se berbom, rezidbom i opadanjem lišća sa trsa iznose sa površine od 1 ha vinograda svake godine, (ne prikazujući onaj dio koji se gubi ispiranjem u dublje horizinte tla) vidljive su iz slijedeće tablice
______________________________________________________________________________________________________________________________________
+
{| class="wikitable"
                                                                              dušika (N) fosfora (P2O5) kalija (K2  
+
|-
ubrano 100 [[dt]] [[grožđe|grožđa]], iznijeto je oko                         12 - 16 kg       5 - 8 kg       25 - 40 kg
+
!  !!  dušika (N) !! fosfora (P2O5) !! kalija (K2)
a rezidbom  od oko 10 dt [[rozgva|rozgve]] (drva) oko                         8 -10 kg       2 -3 kg         8 – 10 kg
+
|-
otpalim lišćem od oko 10 dt iznosi se iz tla ok                             15 – 18 kg       3 – 5 kg       10 – 15 kg
+
| ubrano 100 [[dt]] [[grožđe|grožđa]], iznijeto je oko || 12 - 16 kg || 5 - 8 kg || 25 - 40 kg
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
+
|-
Na strmim položajim (ponajviše kišom) nastala tla se ispiru na niže položaje (pa govorimo o nanosnim ili aluvijalnim tlima), a takve pojave izazivaju i drugi čimbenici od kojih spomenimo vjetar, (koje označavamo kao [[eolska tla]]) i čovjek (kada govorimo o [[antropogena tla|antropogenim tlima]]). Sve te brojne fizikalne i kemijske promjene tla proučava znanost o tlu - [[pedologija]], zalažući se za očuvanje u svijetu ograničenih obradivih, a to znači samo manjeg dijela od ukupnog kopnenih površina na Zemlji.<br> Od ukupne površine Zemlje (tj. od oko 510,065.284 km<big>2</big>) na kopneni dio otpada samo oko 29% (ili 148,939.063 km<big>2</big>), čiji je veći dio pod snijegom i ledom, pustinjama, šumama, kamenjarima, ljudskim naseljima itd., dok na [[obradive poljoprivredne površine]], otpada tek oko petine navedenog kopnenog dijela.<br> U [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]], čija je kopnena površina oko 6,65 milijuna [[ha]] na obradive poljoprivredne površine (njive, vrtove, voćnjake, vinograde i livade) otpada oko 2 milijuna ha, a na [[ukupne poljoprivredne površine]] (obradive + [[neobradive poljoprivredne površine|neobradive]] – pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare) oko 3 milijuna hektara. Od navedenih obradivih poljoprivrednih površina tek se oko 50% (ili oko milijun hektara) obrađuje.<br>Najplodniji sloj tla koji nazivamo mekota nalazi se u dubini od  10 do 30 cm, dok su zone ostalog vertikalnog presjeka tla tzv. zdravice najčešće višestruko veće.<br>Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su ioni koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo bazičnim, neutralnim ili kiselim, o čemu poljoprivrednici i vinogradari moraju voditi računa. Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na [[podzoli]]ma), druge na blago bazičnim tlima, a najveći broj (među kojima i vinova loza) na neutralnim i blago kiselim tlima.
+
| a rezidbom  od oko 10 dt [[rozgva|rozgve]] (drva) oko|| 8 -10 kg || 2 -3 kg || 8 – 10 kg
 +
|-
 +
| otpalim lišćem od oko 10 dt iznosi se iz tla ok || 15 – 18 kg || 3 – 5 kg || 10 – 15 kg
 +
|}
 +
<br />
 +
Na strmim položajim (ponajviše kišom) nastala tla se ispiru na niže položaje (pa govorimo o nanosnim ili aluvijalnim tlima), a takve pojave izazivaju i drugi čimbenici od kojih spomenimo vjetar, (koje označavamo kao [[eolska tla]]) i čovjek (kada govorimo o [[antropogena tla|antropogenim tlima]]). Sve te brojne fizikalne i kemijske promjene tla proučava znanost o tlu - [[pedologija]], zalažući se za očuvanje u svijetu ograničenih obradivih, a to znači samo manjeg dijela od ukupnog kopnenih površina na Zemlji.<br> Od ukupne površine Zemlje (tj. od oko 510,065.284 km<sup>2</sup>) na kopneni dio otpada samo oko 29% (ili 148,939.063 km<sup>2</sup>), čiji je veći dio pod snijegom i ledom, pustinjama, šumama, kamenjarima, ljudskim naseljima itd., dok na [[obradive poljoprivredne površine]], otpada tek oko petine navedenog kopnenog dijela.<br> U [[Hrvatska|Republici Hrvatskoj]], čija je kopnena površina oko 6,65 milijuna [[ha]] na obradive poljoprivredne površine (njive, vrtove, voćnjake, vinograde i livade) otpada oko 2 milijuna ha, a na [[ukupne poljoprivredne površine]] (obradive + [[neobradive poljoprivredne površine|neobradive]] – pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare) oko 3 milijuna hektara. Od navedenih obradivih poljoprivrednih površina tek se oko 50% (ili oko milijun hektara) obrađuje.<br>Najplodniji sloj tla koji nazivamo mekota nalazi se u dubini od  10 do 30 cm, dok su zone ostalog vertikalnog presjeka tla tzv. zdravice najčešće višestruko veće.<br>Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su ioni koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo bazičnim, neutralnim ili kiselim, o čemu poljoprivrednici i vinogradari moraju voditi računa. Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na [[podzoli]]ma), druge na blago bazičnim tlima, a najveći broj (među kojima i vinova loza) na neutralnim i blago kiselim tlima.

Inačica od 12:38, 18. siječnja 2013.

je hranjiva osnova bilju i brojnim drugim živim bićima – bakterijama, gljivama, algama i životinjama. Nastaje kroz dugo vremensko razdoblje iz tvrdog plašta zemljine kore (litisfere) pod utjecajem brojnih pedogenetskih čimbenika (faktora) i izmjena stanja u tijeku razvoja (odnosno procesa).
Tvrdi kameni plašt Zemljine kore (kojeg s obzirom na nastanak razvrstavamo na eruptivni, sedimentalni i metamorfni) pod utjecajem klime, vode, zraka, nagiba (reljefa) i živih organizama usitnjava se i s obzirom na trajanje tih čimbenika i procesa razvrstava u mlađe i starije, pliće ili dublje, organskom tvari (humusom) i biogenim elementima bogatije ili siromašnije itd.
Ono se sastoji od krute (koju čine usitnjene čestice litosfere) i tekuće faze (kapljevina i plinova, pretežno zraka i vode), a odnos navedenih faza varira ovisno od strukture i drugih okolnosti i okvirno za plodna tla najčešće se kreće oko 60:20:20%
Struktura tla ovisi o kemijskom sastavu stijene iz koje se je razvilo i o razdoblju kroz koje su djelovali već spomenuti faktori i procesi, pa najčešće, s obzirom na fizikalnu strukturu govorimo

  • o skeletnom ili kamenom tlu, kod kojeg je više od pola pa do 90% čestica promjera većeg od 20 mm
  • šljunkovitom (još i skeletoidnom) nazivamo tla u kojima su čestice krute faze veličine od 2 do 20 mm prisutne do 50%
  • tla kod kojih je promjer krutih čestica veličine između 0,02 i 2 mm i prisutan u količini od 10 do 50% nazivamo pjeskovitm, odnosno pjeskuljama, a
  • kada je u tlu oko 60 do 70% čestica promjera 0,02, a manjih od 0,002 od 30 do 40% govorimo o ilovačama.
  • glinenim tlima nazivamo ona u kojima su čestice krute faze promjera manjeg od 0,002 mm (među kojima su i čestice koloidne veličine manje od jednog mikrometra<) zastupljene veše od 50%.
    Od strukturnog sastava tla i o povezanosti navedenih čestica ovisi broj i veličina pora (u kojima se nalaze već spomenute kapljevine), a na to značajno utječe i količina organskih tvari (humusa) koja nastaje razgradnjom mrtve organske tvari (korijena, lišća i drugih dijelova uginulih biljaka i životinja, ili se gnojidbom (organskim gnojivima) unosi u tlo.
    Tla u kojem je sadržaj humusa manji od 2 g/cm3 (stajskim gnojem, zelenom gnojidbom, tresetom, malčiranjem) valja obogatiti do razine od oko 3 do 4%, i to u skladu nitratne direktive.
    Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su ioni koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo bazičnim, neutralnim ili kiselim, o čemu poljoprivrednici i vinogradari moraju voditi računa.
    Najplodniji sloj tla koji nazivamo mekota nalazi se u dubini od 10 do 30 cm, dok su zone ostalog vertikalnog presjeka tla tzv. zdravice višestruko veće.<br<Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su ioni koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo bazičnim, neutralnim ili kiselim, o čemu poljoprivrednici i vinogradari moraju voditi računa. Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na podzolima), druge na blago bazičnim tlima, a najveći broj (među kojima i vinova loza) na neutralnim i blago kiselim tlima.
    Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na podzolima), druge pak na blago bazičnim tlima, dok se njihov najveći broj (među kojima i vinova loza) najuspješnije uzgaja na neutralnim i blago kiselim tlima.
    Nedostajuće mineralne sastavine (poglavito najznačajnije bioelemenate dušik, kalij, fosfor, kalcij i magnezij) koje se gube ispiranjem, odnosno berbom, rezidbom i otpadanjem lišća, također se tlu vraća dodatkom mineralnih i organskih gnojiva, a to valja obaviti u skladu propisa o zaštiti okoliša, podzemnih i pitkih voda.

Orjentacijske količine navedenih (a to znači samo nekih) hranjivih tvari koje se berbom, rezidbom i opadanjem lišća sa trsa iznose sa površine od 1 ha vinograda svake godine, (ne prikazujući onaj dio koji se gubi ispiranjem u dublje horizinte tla) vidljive su iz slijedeće tablice

dušika (N) fosfora (P2O5) kalija (K2)
ubrano 100 dt grožđa, iznijeto je oko 12 - 16 kg 5 - 8 kg 25 - 40 kg
a rezidbom od oko 10 dt rozgve (drva) oko 8 -10 kg 2 -3 kg 8 – 10 kg
otpalim lišćem od oko 10 dt iznosi se iz tla ok 15 – 18 kg 3 – 5 kg 10 – 15 kg


Na strmim položajim (ponajviše kišom) nastala tla se ispiru na niže položaje (pa govorimo o nanosnim ili aluvijalnim tlima), a takve pojave izazivaju i drugi čimbenici od kojih spomenimo vjetar, (koje označavamo kao eolska tla) i čovjek (kada govorimo o antropogenim tlima). Sve te brojne fizikalne i kemijske promjene tla proučava znanost o tlu - pedologija, zalažući se za očuvanje u svijetu ograničenih obradivih, a to znači samo manjeg dijela od ukupnog kopnenih površina na Zemlji.
Od ukupne površine Zemlje (tj. od oko 510,065.284 km2) na kopneni dio otpada samo oko 29% (ili 148,939.063 km2), čiji je veći dio pod snijegom i ledom, pustinjama, šumama, kamenjarima, ljudskim naseljima itd., dok na obradive poljoprivredne površine, otpada tek oko petine navedenog kopnenog dijela.
U Republici Hrvatskoj, čija je kopnena površina oko 6,65 milijuna ha na obradive poljoprivredne površine (njive, vrtove, voćnjake, vinograde i livade) otpada oko 2 milijuna ha, a na ukupne poljoprivredne površine (obradive + neobradive – pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare) oko 3 milijuna hektara. Od navedenih obradivih poljoprivrednih površina tek se oko 50% (ili oko milijun hektara) obrađuje.
Najplodniji sloj tla koji nazivamo mekota nalazi se u dubini od 10 do 30 cm, dok su zone ostalog vertikalnog presjeka tla tzv. zdravice najčešće višestruko veće.
Konačni proizvod razgradnje stijena i organskog sastava tla su ioni koji s obzirom na njihovo ispiranje i koncentraciju (OH i H) čine tlo bazičnim, neutralnim ili kiselim, o čemu poljoprivrednici i vinogradari moraju voditi računa. Neke se biljne vrste razvijaju na kiselim (npr. na podzolima), druge na blago bazičnim tlima, a najveći broj (među kojima i vinova loza) na neutralnim i blago kiselim tlima.

Osobni alati